Antarktyda, przez lata pełniąca funkcję pochłaniacza rtęci, staje się jej aktywnym źródłem. Zespół naukowców z Uniwersytetu Pekińskiego przeanalizował osady z Półwyspu Antarktycznego i ustalił, że topniejące lodowce uwalniają do oceanów metal, który może trafiać do morskich ekosystemów i komercyjnych łowisk.
Zespół pod kierownictwem Chengzhen Zhou z Uniwersytetu Pekińskiego w Chinach przeanalizował 16 rdzeni osadów pobranych z szelfu kontynentalnego u wybrzeży Półwyspu Antarktycznego. Próbki pozwoliły odtworzyć ilość i pochodzenie rtęci odkładającej się przez ostatnie 200 lat. Wyniki, opublikowane w czasopiśmie “Proceedings of the National Academy of Sciences”, wykazały, że akumulacja rtęci wzrosła o 160 proc. od czasów przedindustrialnych, a tempo tego wzrostu wyraźnie przyspieszyło po latach 50. XX wieku.
Analiza rdzeni osadów i przyspieszenie akumulacji po 1950 roku
Topniejące lodowce i toksyczna metylortęć
Lodowce Antarktydy topnieją obecnie najszybciej od 5,5 tys. lat, tracąc każdego roku od 118 do 256 miliardów ton lodu. Uwalnia to do środowiska rtęć, która przez lata była zatrzymywana w warstwach lodu, pełniąc rolę pochłaniacza. Kontynent przestał być wyłącznie “składowiskiem” tego metalu i staje się jego źródłem. W wyniku ocieplenia i topnienia lodu kriosfera Antarktydy zmienia się z pochłaniacza rtęci w aktywne, wtórne źródło zanieczyszczeń.
Współautor badania Maodian Liu podkreślił, że zmiany klimatu:
działają jak wzmacniacz obiegu rtęci
Rtęć może przekształcać się w metylortęć pod wpływem mikroorganizmów, na przykład bakterii beztlenowych. Ta forma metalu jest wysoce toksyczna i kumuluje się w organizmach żywych, zaburzając neurologię, zachowanie, wzrost i reprodukcję zwierząt. Rtęć może trafiać do komercyjnych łowisk i na talerze ludzi. Poziomy rtęci w antarktycznych gatunkach, takich jak antar antarktyczny, marlin i rekiny, często przekraczają dotychczasowe rekordy i limity bezpieczeństwa żywności.
Podobne problemy w Arktyce i północno-wschodnich Stanach Zjednoczonych
Podobny problem zaobserwowano w Arktyce, gdzie rtęć wydobywa się z topniejącej wiecznej zmarzliny. W północno-wschodnich Stanach Zjednoczonych coraz silniejsze burze przyspieszają erozję i mogą wpływać na uwalnianie metalu.
Autorzy badania podkreślają, że redukcja emisji gazów cieplarnianych jest niezbędna do ograniczenia konsekwencji kryzysu klimatycznego, ale nie doprowadzi natychmiast do zmniejszenia ilości rtęci uwalnianej przez lodowce.